Mustafa KINALI HAYAD Genel Sekreteri Dr. Mustafa Sütlaş hasta haklarının, hastane duvarlarına asılmaktan öteye gidemediğini söyledi. Sütlaş'a göre haklarının sağlık personeli tarafından hastalara bildirilmesi hastanın isteğine bırakılmamalı. Bu bilgilendirme yönetmeliklerde bir 'görev' olarak tanımlanmalı. Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği HAYAD Genel Sekreteri Mustafa Sütlaş, Sağlık Bakanlığı'nın hasta haklarıyla ilgili yönetmeliklerinde 50'ye yakın madde bulunduğunu söyledi. Yönetmeliklerdeki metinlerin herkesin anlayabileceği dilde olması gerektiğini ifade eden Sütlaş, hastane görevlilerinin yakalarına kendilerini tanıtan kartları takmaları gerektiğini de kaydetti.Sağlık Bakanlığı'nın yönetmeliklerine göre, hasta ve hasta yakınlarının sahip oldukları haklardan bazıları şöyle sıralanıyor: Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını haiz olduğu ve hiçbir merci veya kimsenin bu hakkı ortadan kaldırmak yetkisinin olmadığı bilinerek, hastaya insanca muamelede bulunulur. Sağlık hizmetinin verilmesinde hastaların ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç ve ekonomik sosyal durumları ile diğer farklılıkları dikkate alınamaz. Tıbbi zorunluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında, rızası olmaksızın kişinin vücut bütünlüğüne ve diğer kişilik haklarına dokunulamaz. Kişi rızası ve bakanlığın izni olmaksızın tıbbi araştırmalara tabi tutulamaz. Kanun ile müsade edilen haller ve tıbbi zorunluklar dışında hastanın özel hayatının ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. Hasta sağlık hizmetlerinden nasıl faydalanabileceği konusunda bilgi isteyebilir. Bu hak hangi sağlık kuruluşundan hangi şartlara göre faydalanabileceğini, sağlık kurum ve kuruluşları tarafından verilen her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu ve müracat edilen kuruluşta verilen sağlık hizmetlerinden faydalanma usulünü öğrenme haklarını da kapsar. Hasta tabi olduğu mevzuatın öngördüğü usul ve şartlara uyulmak kaydıyla sağlık kurum ve kuruluşunu seçme ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetinden faydalanma hakkına sahiptir. Hastaya talebi halinde, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimlikleri, görev ve ünvanları hakkında bilgi verilir. Sağlık hizmeti talebi zamanında karşılanamayan hallerde hastanın öncelik hakkının tıbbi kriterlere dayalı ve objektif olarak belirlenmesini isteme hakkı vardır. Hasta modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını istemek hakkına sahiptir. Teşhis, tedavi ve korunma maksadı olmaksızın ölüme veya hayati tehlikeye yolaçabilecek veya vücut bütünlüğünü ihlal edebilecek veya akli veya bedeni mukavemeti azaltabilecek hiçbir şey yapılamaz ve talep edilemez. Ötenazi yasaktır. Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun, hayat hakkından vazgeçilemez. Personel hastanın hayatını kurtarmak veya sağlığını korumak mümkün olmadığı takdirde dahi, ıstırabını azaltmaya veya dindirmeye çalışmak zorundadır. Hasta, sağlık durumunu, kendisine uygulanacak tıbbi işlemleri, bunların faydaları ve muhtemel sakıncaları, alternatif tıbbi müdahale usulleri, tedavinin kabul edilmemesi halinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları ve hastalığın seyri ve neticeleri konusunda sözlü veya yazılı olarak bilgi istemek hakkına sahiptir. Hasta, sağlık durumuyla ilgili bilgiler bulunan dosyayı ve kayıtları, doğrudan veya vekili veya kanuni temsilcisi vasıtasıyla inceleyebilir ve bir suretini alabilir. Bilgi, gerektiğinde tercüman kullanılarak, hastanın anlayabileceği şekilde, tıbbi terimler mümkün olduğunca kullanılmadan, tereddüt şüpheye yer verilmeden ve hastanın ruhi durumuna uygun ve nazik bir ifade ile verilir. Hastanın manevi yapısı üzerinde fena tesir yapmak suretiyle hastalığın artması ihtimalinin bulunması ve hastalığın seyrinin ve sonucunun vahim görülmesi hallerinde, teşhisin saklanması caizdir. Hasta, ilgili mevzuat hükümlerine ve hastalığın mahiyetine göre, yetkili mercilerce alınacak tedbirlerin gerektirdiği haller dışında, sağlık durumu hakkında kendisine veya ailesine veya yakınlarına bilgi verilmemesini isteyebilir. Her türlü tıbbi müdahale, hastanın mahremiyetine saygı gösterilmek süretiyle icra edilir. Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse rızası olmaksızın ve verdiği rızaya uygun olmayan bir şekilde tıbbi ameliyeye tabi tutulamaz. Kanunen zorunlu haller dışında ve doğabilecek olumsuz sonuçların sorumluluğu hastaya ait olmak üzere, hasta kendisine uygulanması planlanan veya uygulanmakta olan tedaviyi reddetmek veya durdurulmasını isteme hakkına sahiptir. 18 yaşından küçük olanlardan organ ve doku alınamaz. Sağlık kurum ve kuruluşlarının imkanları ölçüsünde hastalara dini vecibelerini serbestçe yerine getirebilmeleri için gereken tedbirler alınır. Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlali halinde, her türlü başvuru, şikayet ve dava hakları vardır.
