Türkiye son günlerde yeni bir sağlık skandalıyla çalkalanıyor. Doktorlara yönelik çeşitli promosyonlarla ilaçlarını fazladan yazdırma çabası içine giren bazı ilaç firmalarının uygulamaları tıpta etik (ahlaki) açıdan yeni bir tartışma başlattı.
Son olarak bir ilaç firması, 'Lorabid' ve 'Ceclor' isimli antibiyotik ilaçlarını normalden 6 kat fazla yazan 250 doktoru eşleriyle birlikte 18-21 Nisan tarihleri arasında İtalya'da geziye götürdü...
Tıp çevrelerinin tepkisi
Tıp çevreleri hem firmanın hem de doktorların davranışını ahlak dışı bulurken, devletin bu yolla milyarlarca lira zarar ettirildiğine dikkat çekiyorlar. Konuyla ilgili bazı görüşler şöyle:
Erkan Önsel (İstanbul Eczacılar Odası Başkanı): İlaç firmalarının daha fazla ilaç satılması için yaptığı bu uygulamalar etik kurallara aykırıdır. Yanlış bir uygulama. Çünkü ilaçlar hastaya ve ihtiyaca göre satılmalı. Ancak sistem en karlı ilaç üretimi amacıyla işliyor. Bu da halka, eczacılara, hekimlere zararlıdır
Levent Kamacık (İzmir Eczacı Odası Başkanı): Bu uygulama ile hem halk sağlığı tehlikeye atılıyor, hem de devlet zarara uğratılıyor.
Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği (HAYAD) Başkan Yardımcısı Av. Ümit Erdem:
İlaç şirketleri rüşvet dağıtıyor
Hekimlerin ilaçlarla ilgili tercihlerinde ilaç şirketleriyle ilişkilerinin çok önemli bir yeri bulunmaktadır. İlaç şirketlerinin promosyon çalışmalarının maliyeti ilaç harcamalarının ortalama yüzde 15'i gibi büyük bir orandadır.
Ülkemizde promosyon harcamaları ilaç satışlarının yüzde 5'ini geçmeyecek diye bir sınırlama bulunmakta ise de; bu konuda bir denetim ve yaptırım bulunmamaktadır.
İlaç şirketlerinin hekimlere yönelik promosyon çalışmaları, bir anlamda sağladıkları karlardan hekimlere verilen gizli bir komisyon/rüşvet anlamına gelmektedir.
İlaç şirketleri promosyon harcamalarını ilaç fiyatlarına yansıtarak ve masraf gösterip vergiden düşerek özünde hasta haklarını ihlal etmektedirler. İlaç şirketlerinin ilaç yazımı karşılığı hekimlere doğrudan para vermeyi dahi teklif ettiği şeklinde duyumlar derneğimize dahi ulaşmıştır.
Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği (HAYAD) olarak; halkımızı gereksiz ve fazla ilaç tüketimi konusunda uyarıyor ve bilgilendiriyoruz. Bu konuda derneğimize ulaşan şikayetleri resmi mercilere ve savcılıklara bildiriyoruz.
Ankara Tabipler Odası (ATO) etik kuralları
Sıklıkla görülen yedirilip içirilme, çekiliş düzenlenmesi, hediye dağıtılması vb. uygulamalar, hekimleri ustalıkla kullanma amacına hizmet edebileceğinden ve mesleki onurumuzu zedeleyebileceğinden bunlara izin verilmemelidir.
Hekimler, ilaç şirketlerinin hediyeleri konusunda uyanık olmalı
Reçeteler geçerli bilimsel veriler gözönünde bulundurularak yazılmalı
İlaç şirketlerinin programlarına katılım, etik ilkelere uygun olmalı.
Kongre, sempozyum gibi hekim eğitimine yönelik etkinlikler, tatil beldelerinde, beş yıldızlı lüks otellerde değil; büyük kent merkezlerinde ve kamu kurumlarının ya da akademik kuruluşların salonlarında düzenlenmelidir.
İlaç şirketlerininsatış taktikleri konusunda hekimler uyanık olmalı ve tavır almalıdırlar.
